Skip to content

Handboek

Werken met AERIUS Calculator

Versie 2025 v4

Logo handboek werken met AERIUS Calculator

DatumVersiebeheer
April 2021Syllabus module 5, aan de slag met AERIUS, Opleiding dirLuchtverontreiniging, luchtkwaliteit en depositie, PAO/VVM
December 2021Concept syllabus, Werken met AERIUS Calculator
Januari 2022Handboek: Werken met AERIUS Calculator 2021 - v1.0
Februari 2022Handboek: Werken met AERIUS Calculator 2021 - v1.1
Juni 2022Handboek: Werken met AERIUS Calculator 2021.1 - v1
September 2022Handboek: Werken met AERIUS Calculator 2021.2 - v1
Oktober 2022Handboek: Werken met AERIUS Calculator 2021.2 - v2
Januari 2023Handboek: Werken met AERIUS Calculator 2022 - v1
Maart 2023Handboek: Werken met AERIUS Calculator 2022 - v2
6 april 2023Handboek: Werken met AERIUS Calculator 2022.1 - v1
19 april 2023Handboek: Werken met AERIUS Calculator 2022.1 - v2
12 juni 2023Handboek: Werken met AERIUS Calculator 2022.1 - v3
6 juli 2023Handboek: Werken met AERIUS Calculator 2022.2 - v1
26 juli 2023Handboek: Werken met AERIUS Calculator 2022.2 - v2
5 oktober 2023Handboek: Werken met AERIUS Calculator 2023 - v1
18 oktober 2023Handboek: Werken met AERIUS Calculator 2023 - v2
6 november 2023Handboek: Werken met AERIUS Calculator 2023 - v3
14 december 2023Handboek: Werken met AERIUS Calculator 2023.1 - v1
4 april 2024Handboek: Werken met AERIUS Calculator 2023.2 - v1
1 oktober 2024Handboek: Werken met AERIUS Calculator 2024 - v1
15 oktober 2024Handboek: Werken met AERIUS Calculator 2024 - v2
11 februari 2025Handboek: Werken met AERIUS Calculator 2024.1 - v1
7 oktober 2025Handboek: Werken met AERIUS Calculator 2025 - v1
9 december 2025Handboek: Werken met AERIUS Calculator 2025 - v2
10 februari 2026Handboek: Werken met AERIUS Calculator 2025 - v3
14 april 2026Handboek: Werken met AERIUS Calculator 2025 - v4

In AERIUS Calculator 2025 zijn de volgende versies van toepassing:

CalculatorCheck
OmschrijvingVersieOmschrijvingVersie
OPS5.3.1.0OPS5.3.1.0
preSRM2.504preSRM2.504
IMAER6.0.1IMAER6.0.1

Afbakening handboek AERIUS Calculator

Dit handboek is specifiek gericht op de applicatie AERIUS Calculator en de daarbij direct aansluitende ondersteunende diensten en services.

AERIUS Calculator is een rekeninstrument voor zowel stikstofdepositie als luchtkwaliteit. AERIUS 'Natuur' wordt gebruikt voor stikstofdepositieberekeningen in het kader van Omgevingsvergunningen voor Natura 2000-activiteiten (hierna: natuurvergunning) en het werkprogramma monitoring en evaluatie stikstofreductie en natuurverbetering. Voor luchtkwaliteit wordt alleen het rekenhart van AERIUS gehanteerd. Het thema luchtkwaliteit is verder belegd in het CIMLK.

Dit handboek is alléén gericht op de Calculator voor stikstof-depositieberekeningen (AERIUS 'natuur').

AERIUS Check: de relatie met AERIUS Calculator

Onder AERIUS Natuur valt ook AERIUS Check, de applicatie waarmee depositievrachten kunnen worden berekend in het kader van subsidieregelingen met een gebiedspecifieke of landelijke drempel. Omdat AERIUS Check in de basis gelijk is aan AERIUS Calculator, wordt in dit handboek in principe steeds gesproken over 'Calculator'. Daar waar er verschillen zijn tussen de Calculator applicatie en de Check applicatie, wordt dit zoveel mogelijk aangegeven in kaders en waar dit niet handig is, in de tekst zelf.

Doel en opzet handboek AERIUS Calculator

Het doel van dit handboek is om de gebruiker inzicht te geven in het toepassingsbereik, de werking van de AERIUS Calculator en onderliggende uitgangspunten. Om dit te bereiken bestaat de syllabus uit vier delen:

  1. Inleidend deel: achtergrond en context (Hoofdstuk 1) en een toelichting op de algemene ontwerpkeuzes die ten grondslag liggen aan AERIUS Calculator (Hoofdstuk 2);

  2. Technische beschrijving: uitleg over modellering in AERIUS, specifieke implementatiekeuzes (Hoofdstuk 3) en over de onderliggende rekenmodellen (Hoofdstuk 4) en (Hoofdstuk 5);

  3. De rol van de gebruiker: algemene informatie over Calculator, die handig is om te weten als je aan de slag gaat met Calculator (Hoofdstuk 6), de keuzes die de gebruiker heeft en de afwegingen die gemaakt moeten worden (Paragraaf 6.1), 'stap voor stap' informatie gericht op de verschillende stappen die de gebruiker doorloopt (Hoofdstuk 7) en tot slot uitleg over extra ondersteunende functionaliteiten buiten Calculator om (Hoofdstuk 8);

  4. Bijlagen: deze geven extra inzicht, detailgegevens en achtergrondinformatie.

Wijzigingen handboek

Wijzigingen tussen 2025 v3 en 2025 v4

  • Paragraaf 2.2, 4.2.3, 7.1.2, 7.4.1, 7.4.2, 7.5.1: Aanpassing beschrijving salderingssituatie en gebruik in een rekentaak
  • Aanpassing terminologie: naderend overbelast is vervangen door bijna overbelast

Wijzigingen tussen 2025 v2 en 2025 v3

  • Bijlage 32: Verouderde tekst zeescheepvaartbronnen verwijderd
  • Paragraaf 7.2.9: Informatie over bronkenmerken Mobiele werktuigen toegevoegd

Wijzigingen tussen 2025 v1 en 2025 v2

  • Aanpassing in teksten over AERIUS Check. Lbv naar Gebiedsspecifieke drempel en Lbv-plus naar Landelijke drempel.
  • Rekenvoorbeeld in bijlage 2 visueel verduidelijkt.
  • Bijlage 9: Tabel 14 aanpassing Opmerkingen bronspreiding
  • Paragraaf 7.1.4: aanpassing huidig rekenjaar naar 2025

Wijzigingen tussen 2024.1 v1 en 2025 v1

  • Paragraaf 7.6.1 tekst toegevoegd over hoe lang rekenresultaten beschikbaar zijn;

  • Paragraaf 7.2.11: Toelichting toegevoegd over de de verhouding van de massa van NOₓ en NO₂;

  • Bijlage 9: Tabel 14 aanpassing maximale waarden voor bronhoogte en bronspreiding;

  • Bijlage 19: Informatie toegevoegd over CustomOffRoadMobileSource mobiele werktuigen;

  • Bijlage 24: Informatie over hoe de actualisatie van Calculator 2025 invloed heeft op de backwards compatibility van mobiele werktuigen en spreiding;

  • Bijlage 26: Tabel met bronkenmerken per sector verwijderd in plaats daarvan vervangen door een link;

  • Voetnoten geactualiseerd door het hele document heen;

Wijzigingen tussen 2024 v2 en 2024.1 v1

  • Hoofdstuk 2 tekst omtrent hoe rekenresultaten onderdeel van de export zijn aangepast zodat deze informatie overeenkomt met de werking van de applicatie;

  • Paragraaf 7.4 tekst omtrent status berekeningen aangepast zodat deze overeenkomt met de werking van de applicatie;

  • Paragraaf 7.6 toegevoegd hoe rekenresultaten zijn verwerkt in de pdf export en informatie over de bijlage hexagonen met een hersteldoel toegevoegd;

Wijzigingen tussen 2024 v1 en 2024 v2

  • Paragraaf 8.2 en 8.3 zijn aangepast zodat deze weer overeenkomt op basis van de meest recente gegevens in de QGIS plug-in;

Wijzigingen tussen 2023 v2 en 2024 v1

  • Paragraaf 1.5 aangepast, referenties naar AERIUS Scenario verwijderd;

  • Paragraaf 1.8 en bijlage I verwijderd. Referenties naar factsheets verwijderd. Overige bijlagen hernummerd;

  • Paragraaf 2.1 wijziging hoe invoerbestanden in de pdf zijn versleuteld (ook in 7.6.2) en link naar documentatie QGIS plug-in toegevoegd;

  • Paragraaf 2.2 tekst omtrent bijlagen aangepast zodat informatie overeenkomt met de applicatie;

  • Paragraaf 2.3 informatie over context help toegevoegd;

  • Paragraaf 6.8.1 uitgebreid met uitleg natuurinformatie in Calculator en aanpassing uitleg berekenen achtergronddepositie;

  • Paragraaf 7.1.4 Tekst over voorbije rekenjaren verwijderd;

  • Bijlage 15: Metadata verduidelijkt;

  • Bijlage 16: IMAER - Resultaten klasse subpoint toegevoegd;

  • Bijlage 24: Backwards compatibility voor verkeer en dierhuisvesting toegevoegd;

  • Bijlage 32: Emissieberekening zeeschepen aangepast: zeesluis IJmuiden is weer terug;

  • Bijlage 26: Bronkenmerken sectoren AERIUS Calculator aangepast: nieuwe tabel lay-out en nieuwe waardes;

  • Linkjes naar Nieuw Nationaal Model aangepast naar IPLO website;

  • Bijlage 6: geactualiseerd;

  • Vormgeving aangepast.

Verkeer

  • Door het document heen, referenties naar wegverkeer vervangen door rijdend verkeer;

  • Toevoegen informatie koude start onder paragraaf 3.4.1, 7.2.10, 7.2.12 en in Bijlage 21: IMAER - Sectorgroep Verkeer en Bijlage 31: Emissieberekening binnenvaartschepen;

  • Paragraaf 5.6 informatie over wegtypen Binnen bebouwde kom normaal en stagnerend toegevoegd en informatie over emissiefactor stagnatie voor buitenwegen (ook in 7.2.12);

  • Bijlage 10: Validatie overzicht AERIUS is uitgebreid met validaties voor koude start.

Dierhuisvesting

  • Door het document heen, referenties naar stallen vervangen door dierhuisvestingssysteem;

  • Paragraaf 3.4.4 en 7.2.15 en Bijlage 33: Emissieberekening dierhuisvesting aangepast, informatie over Dierhuisvesting onder de Omgevingswet toegevoegd.

Hersteldoelen

  • Paragraaf 3.6, 7.4.1, 7.5.1, 7.5.3 en Bijlage 35: Bepalen relevante hexagonen, (bijna) overbelaste hexagonen en hexagonen met een hersteldoel informatie over hersteldoelen toegevoegd.

Uitgegeven onder de aGPL-licentie.